lektura

Birbirine umutsuzca benzeyen uzaktaki çıplak dağlar, birbirinden renksiz alçak tepeler, rüzgarın birbirine yakın boyda yığdığı dalgalı kum tepeleri ve bugüne kadar gördüğü her yeri aynı kayıtsızlıkla kavuran tozlu güneşe karşın, ülkesine yaklaştığını sınıra pek az kaldığını duyumsuyor Akhbar;

Mimo tego, że wszystko wygląda tak samo, niskie wzgórza jedne bardziej bezbarwne od drugich, wydmy usypane na podobną wysokość przez wiatr, pomino zakurzonego prażącego słóńca, Akhbar czuł, że zbliża się do granicy (I niewiele zostało do granicy).

bunu yolun tanıdık işaretlerinden değil, kalbinin, anısı kendinden bile uzaklaşmış kuytu derinliklerinden biliyor.

Poznaje drogę po głębokich uczuciach w sercu, których nie był już nawet świadomy, a nie po przydrożnych znakach.

Sıcak her ikisini de uyuşturmuş.

Upał/ciepło uśpiło/odrętwiło ich obojgu. (a nie nas obu)?

Bir süredir konuşmuyor, yolun, sıcağın, bir yaklaşıp bir uzaklaştıkları başuçlarındaki çölün sesini dinliyorlar.

Od jakiegoś czasu nie rozmawiali, tylko wsłuchiwali się w odgłosy drogi, żaru i pustyni, która była tuż obok, do której raz się zbliżali, a raz od niej oddalali.

Birbirlerine anlatacaklarını çabucak tüketmiş, yol uzakdıkça da konuşma heveslerini yitirmişler.

  To co mieli sobie do powiedzenia szybko wyczerpali, a im droga była dłuższa tym mniejszą mieli ochotę na rozmowę/tracili zapał do rozmowy. (tracili swoje zapały do rozmowy im dorga się wydłużała)

Çöl açıklarından esen acı sıcak, ısırıcı rüzgardan korunmak için sımsıkı kapadıkları camlara yapışmış kumların beneklediği görüntü, nereden geçtikleri ya da nereye gittikleri konusunda bir şey söylemiyor Akhbar’a.

Piasek przyklejał się do szyb, które oni ściśle zamknęli, żeby chronić się przed kąśliwym i wypalającym wiatrem, wiejącym z otwartych przestrzeni pustyni i spowodowały, że widok przez okno był nakrapiany, a Akhbar nie wiedział co mijają, ani obok czego przejeżdzali.

Arkası açık, yolculuklarda yara almış boyası farklı renklerle yamanmış, lastikleri iri dişli, yüksek, eski bir araba bu...

   Był to stary, wysoki samochód paka o grubym bieżniku, którego farba była połatana na różne kolory i odniosła obrażenia w podróżach.

Yol boyu deflarca durmak zorunda kalmışlar.

  W trakcie podróży musieli wielokrotnie się zatrzymywać. (wielokrotnie muiseli się zatrzymywać w ciągu drogi)

Kimi serinlik yerlerde güç tazelemişler.

  W niektórych, co chłodniejszych miejscach regenerowali siły.

Akhbar, şöförün alnından boynuna kadar süzülen teri görünce, elini kendi yüzüne götürmeyi akıl ediyor.

  Na widok potu ściekającego kierowcy z czoła, aż na szyję przypomniał sobie, by dotknąć ręką własnej twarzy.

Bir süre sonra insan, terini silmekten vazgeçer, bunu biliyor.

  Wie to, że po pewnym czasie człowiek rezygnuje z wycierania potu.

Üzeri sütbeyazı ipliklerle beneklenmiş sarı ipekli sarığının ince, serin kumaşıyla yüzünün ve başının terini alıp sarığını yeniden doluyor başına, sıkılıyor.

Cienkim i chłodnym materiałem żółtego, jedwabnego turbanu w cętki z mlecznobiałych nici, wycierał pot z twarzy i głowy i ponownie owijał nim głowę.

Elleriyle oğuşturarak sanki yüzünü tazeliyor.

Pocierając rękoma jak gdyby odświeżał twarz.

Akhbar’ın hazırlığını anlamış olan şoför, onu onaylarcasına, “Sınıra yaklaştık”, diyerek gülümsüyor.

Kierowca, który wyczuł gotowość Akhbara uśmiechnął się mówiąc “Zbliżyliśmy się do granicy”  jakby chciał przyznać mu rację.

Kalın mor dudaklarına, araları boşalmış  dişlerinin çürüğüne karşın aydınlık bir gülüsü var.

  Pomimo grubych, fioletowych warg i zepsutych zębów z widocznymi ubytkami miał promienny uśmiech.

Insanın içinde karanlık dygular uyandırmıyor.

   Nie budził on mrocznych odczuć w człowieku.

Akhbar da gülümsüyor.

   Akhbar też się uśmiecha.

Sınırın ilk işaretleri ufukta gözükmeye başladığında, dudaklarının kuruduğunu hisseden Akhbar , matarasını ağzına götürüyor.

Pierwsze znaki graniczne zaczęły być widoczne na horyzoncie, gdy Akhbar poczuł, że wyschły mu wargi i uniósł manierkę do ust.

Nezaket gereği, önce şoföre sorması gerektiğini anımsıyor sonra, “Sen de ister miydin?” diyor.

Jak wymaga uprzejmość, pamiętając, że najpierw powinien był zapytać kierowcę, wtedy pyta: Czy ty też chcesz?

Şoför başını iki yana sallıyor.

   Kierowca potrząsa przecząco głową.

Uzaktan yalnızca birkaç bina olarak gözüken sınıra yakıştıklarında, sınırın uzaktan görünenden çok daha fazlasıyla, sımsıkı korunduğunu görüyor Akhbar.

  (kiedy zbliżają się do granicy, która z daleka składa się z kilku budynków, okazało się, że jest bardzo ściśle choroniona, bardziej niż to co moża było zobaczyć z daleka.) Akhbar wiedział, że granica jest bardzo ściśle chroniona, o wiele bardziej od tego co można było zobaczyć z daleka, kiedy wydawała się składać z zaledwie kilku budynków.

Binarın yanı sıra elektrikli tel örgüler, altında mayın olduğunu düşündüren kabarmış toprak parçaları, gözetleme kuleleri, hendekler, siperler; geniş çukurlar içinde ne için yapıldıkları anlaşılmayan her biri bir oda kadar olan küçük kulübeler inşa edilmiş olduğunu görüyor.

Widział, że w małych dołkach zostały zbudowane nie wiadomo czemu mające służyć budki, każda wielkości pokoju, …

Geçerliliği defalarca denetlenmiş belgelerinin, yenilenmiş pasaportunun sınır karakolunda sorun çıkarmayacağını umuyorsa da, belli belirsiz bir korku nöbet tutuyor içinde.

   *****

Uzaktayken duydukları, gazetelerin yazdıkları, kaçanların anlattıkları, her zaman ona beklenmedik tuzaklar hazırlamış olan şanssızlığının yeni bir oyunuyla karşılaşma olasılığı yetiyor içindeki korkuyu diri tutmaya.

  ***** (Dla utrzyamania przy życiu jego strachu, wystarczyło prawdopodobieństwo spotkania się z pechem, który zawsze przygotowywał dla niego nieoczkiwane pułapki i ….)

Yıllar sonra ülkesine dönmek istemesinin kuşku uyandırmasından, bunun, yetkililerce kötü niyetli bir biçimde yorumlanmasından, bu konuda sıkıştırmaya kalktıklarında, nasıl yanıtlayacağını bilemeyeceği akıldışı sorularla karşılaşmaktan çekiniyor.

   Obawiał się, że jego chęć powrotu do kraju wzbudzi podejrzenia i tego, że będą się w tym doszukiwali złych zamiarów. Gdy zaczną go wypytywać/naciskać to napotka irracjonalne pytania, na które nie będzie wiedział jak odpowiedzieć.

Tek tesellisi, hükumetin devrilmesinden çok daha önce yurtdışına çıkmış olduğu ve bir daha önce yurtdışısına çıkmış olduğu ve bir daha dönmemesinin hiçbir siyasi yönünün bulunmadığı...

   Jego jedynym pocieszeniem było to, że wyjechał za granicę na długo przed obaleniem rządów i nie znaleziono żadnego dwuznacznego aspektu/powodu (politycznego pretekstu), żeby nigdy więcej nie wrócił.

Bu kadarını onların da bilebileceğini düşünüyor.

   Sądził, że powinni oni choć tyle wiedzieć.

Sınırlarını bu kadar tutku ve kuşkuyla koruduklarına bakılırsa, bunları da biliyor olmaları gerekir.

   Doszedł do wniosku, że powinni to wiedzieć w tej chwili, jeśli przyjrzeć się temu z jaką zaciekłością i nieufnością chronią swych granic.

Her zaman, kimsenin işine karışmayan kendi halinde biri oldu Akhbar.

   Akhbar zawsze był kimś kto żyje swoim życiem i nie miesza się w sprawy innych.

Şoför, onu kagılarını sezmişçesine, “Boşuna telaşlanma” diyor.

   Kierowca wyczuwając jego niepokój “Nie martw się na zapas” powiedział.

Göreceksin bak, hiç bir şey olmayacak. Haftada en az beş kere geçiyorum bu yolu.

   Ej, zobaczysz, nic się nie wydarzy. Co najmniej pięć razy w tygodniu przyjeżdżam tą drogą.

Eskisi kadar sıkı değil hiçbir şey.

   Nie ma już tak ścisłej kontroli jak kiedyś.

Yalan, herkesin gerçeğe bir şey eklemesiyle ortaya çıkar.”

   Kłamstwo bierze się z tego, że każdy dodaje coś do prawdy.

Akhbar, bu sözlerin kendisini yatıştırmak için söylenmediğinden emin olmak istiyor gene de.

   Mimo wszystko Akhbar chciał być pewny, że te słowa nie zostały powiedziane tylko po to, żeby go uspokoić.

Sınırda durduruluyorlar.

   Zostali zatrzymani na granicy.

Askerler, her gün karşılaşan insanların sıradan selamlaşmasıyla karşılıyorlar arabadan inen şoförü.

   Żołnierze witają wysiadającego z samochodu kierowcę za pomocą zwykłych pozdrowień ludzi widujących się każdego dnia.

Bir parça güveni yerine geliyor Akhbar’ın.

  Akhbar odzyskuje część pewności siebie.

“Seni sınırdan rahatlıkla geçiririm”, derken yalan söylememiş besbelli.

   Kiedy mówił “Bez problemu/swobodnie przewiozę cię przez granicę” z pewnością nie kłamał.

Askerlerle şoför, sınır karakolunun gölgeli yanında ayaküstü birkaç laf ediyorlar.

   Kierowca rozmawiał żołnierzami na stojąco w zacienionej części koło posterunku.

Hallerinden ne konuştukları anlaşılmıyor.

   Z sytuacji w jakiej się znaleźli nie wynika o czym mówią. -z ich ruchów nie da się odczytać

Hepsinin de yüzünde, davranışlarında hiçbir anlama gelmeyecek kadar düz, sıradan, neredeyse üzerinde özel olarak çalışılmış bir olağanlık hali var.

   Na twarzach ich wszystkich malował się specjalnie wypracowany wyraz zwyczajności, wręcz niczym się nie wyróżniający, tak prosty i tak zwyczajny, że nie da mu się przypisać żadnego znaczenia.

Az sonra Akhbar’ı da yanlarına alıp hep birlikte karakolun iç kısmına geçiyorlar.

   Nieco później zabrawszy ze sobą A. przeszli do pomieszczenia wewnątrz posterunku.

Tavandaki geniş kanatlı dev hantal vantilatörün sinir bozan gıcırtılı sesinden başka ses yok.

   Nie ma w środku innego dźwięku, poza denerwującym, zgrzytliwym dźwiękiem ogromnego wentylatora o szerokich łopatkach.

Masanın arkasında oturan, çatılmış kaşlarının gölgelendirdiği yüzünde taşıllaşmış bir nefret barındıran rütbesi yüksek bir asker, Akhbar’ın belgelerini, pasaportunu, hiç konuşmadan inanmaz gözlerle uzun uzun inceliyor.

   Siedzący za stołem, wyższy rangą żołnierz, na którego twarzy ocienionej przez zmarszczone brwi malował się wyraz skamieniałej nienawiści, w milczeniu i z nieufnością długo przeglądał papiery Akhbara.

Karşısındaki tuzağa düşürmek istercesine, arada bir aniden başını kaldırarak, kağıtlarda bulamadığı bir cevabı Akhbar’ın yüzünde bulacakmış gibi delici nazarlarla bakıyor; belli ki, yurda girişte az kullanılan bir sınır kapısının kullanılmış olmasının uyandırdığı olası kuşkuları tartıyor içinde.

   Od czasu do czasu unosi głowę, jakby chciał zwabić swojego rozmówcę w pułapkę i rzuca przenikliwe spojrzenia, tak jakby na twarzy Akhbara miał znaleźć odpowiedź, której nie znajdował w papierach.

Akhbar, suçlu olmayan insanların böyle durumlardaki suçlu bakışlarıyla gözlerini kaçırıyor. Haksız yere kurban seçilme korkusunun bakışları bu...

   To spojrzenia wyrażające lęk przed staniem się niesłuszną ofiarą.